Hayatta bazen anlaşılır bazen de pek öyle olmayan birçok negatif duygu vardır. Stres, tüm negatif duyguları ve zor durumlara karşı verilen her tepkiyi kapsayacak şekilde son zamanlarda yaygın kullanılan bir kelime haline geldi. Peki her negatif duygu gerçekten stres mi? Stresi diğer duygulardan ayırmanın ilk yolu içinde baskı altında hissetme fikrinin de olmasıdır. Günlük hayatınızı düşünün kendinizi iş, aile, çocuklar, ev, hobiler… vb. konularda ne kadar baskı altında hissediyorsunuz ? Stresin ana fikri; üzerine hissettiğiniz taleplerin baş edebileceğinizden fazla olduğunu hissetmeniz ve buna karşı verdiğiniz tepki.

Talepler bireyseldir. İşe gitmek, alışveriş yapmak, ev ile ilgilenmek… vb. dışsal talepler gibi gözükebilir ama belli oranda bunlar aynı zamanda yapmak zorunda olduklarımızdır. Bir kısmı ise içsel taleplerdir. Yani bireysel fikir ve değerlerinizin yön verdiği taleplerdir. Bundan dolayı insanların neleri stresli bulup bulmadıkları bu bireysel farklılıklardan etkilenmektedir.

İçsel talepler aynı zamanda hedeflerinizle de ilgili olan taleplerdir. İnsanların neleri stresör olarak değerlendirdikleri hedefleri ile de doğru orantılıdır. Kilo verme hedefi olan bir birey için sağlıklı beslenme programına uymaya çalışmak bir stresörken, kilo problemi olmayan bir birey için sağlıklı beslenmek stresör olmayabilir. Yani stres beklentilerinizin, hedeflerinizin ve ümitlerinizin karşılanmayacağı konusunda yaşadığınız korkudan da kaynaklanabilir.

Stres Semptomları

Stresin semptomlarını ayrıntılı olarak tanımak, işaretleri okuyabilmek için oldukça önemlidir. Öncelikle stres semptomlarını 4 ana grupta toplayabiliriz:

  • Bilişsel semptomlar: ‘’baş edemiyorum’’ gibi düşüncelerine ek olarak konsantrasyon ve hafıza ile ilgili sorunlar
  • Duygusal semptomlar: ‘’gergin’’ ya da ‘’sıkışmış gibi’’ olarak adlandırabileceğin hislerin
  •  Fiziksel semptomlar: ağrılar, mide problemleri, gergin kaslar… vb.
  • Davranışsal semptomlar: kaçınma, fazla alkol alma, öfke patlaması… vb.

 

Herkes bu semptomları farklı yoğunlukta yaşar. Örneğin; sizin için öne çıkan semptomlar duygusal olabilirken bir başkası için fiziksel ya da davranışsal olabilir. Kimi zaman da birden fazla kategoriden bir kombinasyon olarak da semptomlar ortaya çıkabilir.

Stres Mitleri

  • Stres hissediyor olmam zayıf ve yetersiz olduğumu gösterir!

 Karşılaştığınız durumlar ya da olaylar her zaman kontrol edebileceğiniz ve baş edebileceğiniz boyutlarda olmayabilir. Herkes zaman zaman stres yaşar bu çok doğaldır. Stres yaşamak sizi asla zayıf ya da yetersiz biri yapmaz. Aksine benzer durum ya da olaylarla baş etme becerinii geliştirmenize katkı sağlar.

  • Herkes stresle baş edebiliyor ama ben başaramıyorum!

Aslında herkes stres ile baş ediyormuş gibi gözükür. Bizler içimizi başkalarının dış görünüşü ile kıyaslama eğilimindeyiz. Buna meyilli olduğumuz için de herkesin bizden daha iyi olduğunu düşünüyoruz. Halbu ki herkesin başa çıkma stilleri birbirinden çok farklı ve ne kadarının gerçekten işe yaradığını ölçmek her zaman dışarıdan gözlemlenebilir değildir. 

  • Yaşam hep stres dolu ve benim yapacak hiçbir şeyim yok!

Evet, hayatınız içerisinde birçok stres faktörünün  ve her an her yerde karşınıza çıkabilecek olduğu doğru. Ama bunların karşısında hiçbir şey yapamayacak olmanız doğru değil. Bazen durumları değiştirmek mümkünken bazen de durumları kabullenip duygularınızı yönetme konusunda yollar bulabilirsiniz. Hiçbir çözüm yok düşüncesi yerine elinizdeki kontrol edebileceğiniz unsurlara odaklanmanız çok daha faydalı olacaktır.

Stresle Başa Çıkma Yöntemleri

  • Beslenmenizi kontrol altına alın. Stresle başa çıkabilmek için alkol ya da yiyecekleri kullanmayın.
  • Her şeye evet diyip beklentileri karşılamaya çalışmayın. Sınırlarınızı zorlayan taleplere gerekirse hayır diyebilmelisiniz.
  • Egzersizi bir rutin haline getirin. Egzersizle birlikte salgılanan endorfin hormonu stresi azaltıcı özelliğe sahiptir.
  • Kendinize gün içerisinde dinlenmek için küçük zamanlar yaratın.
  • Kontrolünüz altında olanlar ve kontrolünüz dısında olanlar hakkında farkındalık sahibi olun ve kontrol edemediğiniz hiçbir şey için ekstra çaba harcamayın.
  • Gerçekçi hedefler belirleyin ve kusursuzu aramayın.
  • Sevdiklerinizle daha fazla zaman geçirin ve duygu durumunuzu paylaşın.
  • Hobilerinize daha çok vakit ayırın. Eğer hobiniz yoksa ilgi alanlarınızı gözden geçirip bir hobi edinin.
  • Stres seviyeniz başa çıkamayacağınız bir noktaya geldiyse mutlaka profesyonel bir yardım alın.